Từ năm 2026, hộ kinh doanh sẽ bước vào một “kỷ nguyên mới” về thuế: chính thức chấm dứt hình thức thuế khoán, chuyển sang cơ chế tự kê khai – tự nộp thuế theo doanh thu thực tế.
Theo Nghị quyết 198/2025/QH15, từ 01/01/2026, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không còn áp dụng phương pháp khoán, mà phải nộp thuế theo pháp luật về quản lý thuế – tức là theo phương pháp kê khai.
Vậy “hạn chuyển đổi” từ hộ khoán lên kê khai thực chất là gì? Hộ kinh doanh cần làm gì để kịp thích ứng trước mốc 1/1/2026? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hình dung rõ hơn.
1. Thuế khoán sẽ dừng từ khi nào?
Theo quy định hiện hành, từ ngày 01/01/2026, toàn bộ hộ, cá nhân kinh doanh sẽ chuyển từ phương pháp khoán sang phương pháp kê khai.
Điều này có nghĩa là:
- Năm 2025 là năm cuối cùng còn áp dụng thuế khoán.
- Bước sang 2026, hộ kinh doanh phải:
- Có sổ sách, hóa đơn, chứng từ rõ ràng
- Tự kê khai thuế (tháng hoặc quý) theo mẫu dành cho hộ kinh doanh
- Tự nộp thuế dựa trên doanh thu thực tế, không còn “khoán” như trước
2. “Hạn chuyển đổi” từ hộ khoán lên kê khai là gì?
Có thể hiểu “hạn chuyển đổi” ở hai lớp:
2.1. Mốc chung cho toàn bộ hộ khoán
Về mặt chính sách, mốc chót để “chia tay” thuế khoán là ngày 31/12/2025.
Từ 01/01/2026, dù muốn hay không, hộ kinh doanh sẽ phải nộp thuế theo cơ chế kê khai.
Trước mốc này, ngành Thuế đã triển khai Kế hoạch “60 ngày cao điểm chuyển đổi mô hình từ thuế khoán sang kê khai” trên phạm vi toàn quốc, từ 01/11/2025 đến 30/12/2025, tập trung tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ hộ khoán làm thủ tục chuyển đổi.
Vì vậy, có thể coi “hạn tối ưu” để chủ động chuyển đổi là trong giai đoạn 60 ngày cao điểm (1/11–30/12/2025), thay vì để sát 1/1/2026 mới bắt đầu chuẩn bị.
2.2. Hạn chuyển đổi đối với từng hộ cụ thể
Với từng hộ kinh doanh, việc chuyển đổi được thực hiện theo quy trình 8 bước do cơ quan thuế hướng dẫn, bắt đầu bằng việc nộp hồ sơ chuyển đổi tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp bằng Mẫu 08-MST (ban hành kèm Thông tư 86/2024/TT-BTC).
Khuyến nghị thực tế:
- Không nên đợi đến sát 1/1/2026 mới đi nộp hồ sơ/chuẩn bị sổ sách
- Nên chủ động hoàn tất chuyển đổi trong năm 2025, đặc biệt là giai đoạn 60 ngày cao điểm, để có thời gian làm quen với phương thức kê khai mới
3. Nếu chậm chuyển đổi thì chuyện gì xảy ra?
Về nguyên tắc, từ 1/1/2026, thuế khoán bị xóa bỏ, nên dù đã kịp làm đầy đủ thủ tục chuyển đổi hay chưa, hộ kinh doanh vẫn phải thực hiện kê khai và nộp thuế theo quy định mới.
Nếu chậm chuẩn bị, hộ có thể gặp các khó khăn:
- Chưa kịp kiểm kê tồn kho, thiết lập sổ sách kế toán
- Chưa quen với việc ghi chép doanh thu, chi phí theo ngày/tháng
- Bị động khi mở tài khoản ngân hàng riêng, đăng ký hóa đơn điện tử, làm quen phần mềm kê khai
- Khi cơ quan thuế kiểm tra, việc giải trình doanh thu – chi phí sẽ khó khăn hơn
Nói cách khác, chậm chuyển đổi không phải là “thoát” nghĩa vụ thuế, mà là tự làm khó mình khi bước vào cơ chế mới.
4. Hộ khoán cần làm gì trước hạn chuyển đổi?
Theo hướng dẫn từ cơ quan thuế, quy trình chuyển đổi từ hộ khoán sang kê khai gồm 8 bước cơ bản:
4.1. Nộp hồ sơ chuyển đổi tại cơ quan thuế
- Nộp hồ sơ chuyển đổi phương pháp tính thuế tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp
- Sử dụng Mẫu 08-MST (Thông tư 86/2024/TT-BTC) để đề nghị chuyển từ phương pháp khoán sang phương pháp kê khai
4.2. Kiểm kê hàng tồn kho
- Lập biên bản kiểm kê toàn bộ hàng tồn kho (cả có hóa đơn và không có hóa đơn)
- Đây là cơ sở ghi nhận tồn kho đầu kỳ cho sổ sách của hộ kinh doanh kê khai
4.3. Đăng ký và sử dụng hóa đơn điện tử
Khi đã lên kê khai, hộ kinh doanh bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử:
- Nếu bán lẻ trực tiếp: đăng ký hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền
- Nếu bán buôn, dịch vụ: đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử bán hàng thông thường
4.4. Chuẩn bị công cụ kế toán
Hộ kinh doanh có thể:
- Sử dụng phần mềm kế toán dành cho hộ kê khai, hoặc
- Tự ghi chép trên Excel, nếu nắm rõ nghiệp vụ
Điều quan trọng là phải có hệ thống sổ sách rõ ràng, không làm “cho có”.
4.5. Mở và ghi chép sổ kế toán
Hộ kinh doanh kê khai cần tổ chức việc ghi chép đầy đủ 7 loại sổ kế toán bắt buộc theo Phụ lục 2 ban hành kèm Thông tư 88/2021/TT-BTC.
Mục tiêu là:
- Ghi nhận doanh thu, chi phí, tồn kho, công nợ một cách minh bạch
- Làm căn cứ kê khai thuế và giải trình khi cơ quan thuế yêu cầu
4.6. Thực hiện kê khai thuế theo tháng hoặc quý
- Hộ kinh doanh kê khai dùng Mẫu 01/CNKD (Thông tư 40/2021/TT-BTC), kèm phụ lục 01-2/BK-HĐKD nếu cần
- Kê khai đúng kỳ, đúng mẫu, đúng thời hạn để tránh bị phạt chậm nộp hoặc sai tờ khai
4.7. Mở tài khoản ngân hàng riêng
- Hộ kinh doanh nên mở một tài khoản ngân hàng riêng, tách bạch với tài khoản cá nhân
- Đây là cơ sở quản lý dòng tiền, giúp việc đối chiếu doanh thu – chi phí – hóa đơn rõ ràng hơn
4.8. Thực hiện nghĩa vụ BHXH, BHYT (nếu có)
- Đăng ký và đóng BHXH, BHYT cho người lao động (nếu thuê nhân sự)
- Chủ hộ cũng cần xem xét việc tham gia bảo hiểm để đảm bảo quyền lợi lâu dài
5. Gợi ý lộ trình chuyển đổi “an toàn” cho hộ kinh doanh
Để không bị “vỡ trận” trước mốc 1/1/2026, hộ kinh doanh có thể tham khảo lộ trình:
- Trong năm 2025 (trước 1/11):
- Tìm hiểu kỹ về phương thức kê khai
- Rà soát hoạt động kinh doanh, thói quen ghi chép, hóa đơn
- Lựa chọn giải pháp hóa đơn điện tử, phần mềm hỗ trợ phù hợp
- Giai đoạn 60 ngày cao điểm (1/11–30/12/2025):
- Nộp hồ sơ chuyển đổi (Mẫu 08-MST)
- Kiểm kê tồn kho, thiết lập sổ sách
- Đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử (đặc biệt là hóa đơn từ máy tính tiền với hộ bán lẻ)
- Làm thử kê khai để làm quen
- Sau 1/1/2026:
- Thực hiện kê khai và nộp thuế đúng hạn
- Duy trì việc ghi chép và lưu trữ chứng từ đầy đủ, nhất quán
6. Vai trò của hóa đơn điện tử và phần mềm như SASUCO trong giai đoạn chuyển đổi
Một trong những thay đổi lớn khi chuyển từ khoán sang kê khai là hộ kinh doanh buộc phải “sống chung” với hóa đơn điện tử và dữ liệu số.
Việc sử dụng giải pháp như SASUCO có thể giúp hộ kinh doanh:
- Phát hành, quản lý hóa đơn điện tử (bao gồm hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền đối với bán lẻ)
- Lưu trữ dữ liệu hóa đơn tập trung, dễ tra cứu, phục vụ trực tiếp cho việc kê khai thuế
- Giảm sai sót do nhập liệu thủ công, từ đó hạn chế rủi ro khi cơ quan thuế đối chiếu dữ liệu
Thay vì chỉ lo “hạn chuyển đổi là khi nào”, hộ kinh doanh nên coi đây là cơ hội chuẩn hóa hoạt động, minh bạch dòng tiền và mở đường cho việc phát triển quy mô trong tương lai.
Kết luận
Hạn chuyển đổi từ hộ khoán lên kê khai không chỉ là một mốc thời gian kỹ thuật, mà là bước ngoặt về cách thức vận hành và quản lý thuế của hộ kinh doanh.
Nắm rõ mốc 1/1/2026, chủ động chuyển đổi trong giai đoạn 60 ngày cao điểm, hiểu quy trình 8 bước và chuẩn bị đầy đủ về hóa đơn, sổ sách, tài khoản, phần mềm sẽ giúp hộ kinh doanh:
- Tránh bị động, lúng túng khi bước sang cơ chế kê khai
- Hạn chế rủi ro sai sót, chậm nộp, bị xử phạt
- Tận dụng được lợi ích của việc minh bạch hóa hoạt động kinh doanh
Xem thêm
👉 Các chính sách thuế mới có hiệu lực trong năm 2025 doanh nghiệp cần biết
👉 Những lỗi kê khai thuế thường gặp và cách khắc phục
👉 Mức phạt vi phạm về hóa đơn và thuế mới nhất doanh nghiệp cần biết
👉 Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra?
