Từ ngày 01/01/2026, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không còn được áp dụng phương pháp khoán thuế, mà phải nộp thuế theo phương pháp kê khai theo Nghị quyết 198/2025/QH15.
Bài viết về “Hạn chuyển đổi từ hộ khoán lên kê khai” trên Sasuco đã phân tích chi tiết mốc thời gian, quy trình 8 bước và lộ trình chuẩn bị. Trong bài này, chúng ta tập trung vào một câu hỏi thực tế hơn:
Khi đã lên kê khai, hộ kinh doanh nên “chọn cách nộp thuế” như thế nào để vừa đúng luật, vừa phù hợp với mô hình kinh doanh?
1. Nhóm doanh thu và nghĩa vụ thuế cơ bản của hộ kinh doanh
Các văn bản mới và hướng dẫn từ cơ quan thuế cho thấy: mốc doanh thu 500 triệu đồng/năm là ranh giới rất quan trọng với hộ kinh doanh.
1.1. Hộ có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống
Theo các tổng hợp chính sách mới:
- Không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN, nếu doanh thu năm không vượt 500 triệu đồng.
- Tuy nhiên, hộ vẫn phải:
- Khai báo doanh thu theo hướng dẫn của cơ quan thuế (thường 1 lần/năm).
- Ghi chép tối thiểu doanh thu theo mẫu sổ đơn giản để chứng minh khi cần.
Nhóm này nhìn chung nhẹ về nghĩa vụ thuế, nhưng vẫn cần quản lý doanh thu tối thiểu để tránh rủi ro truy thu khi bị kiểm tra.
1.2. Hộ có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm
Với nhóm doanh thu này, hộ kinh doanh phải nộp thuế dựa trên doanh thu hoặc lợi nhuận, tùy theo quy định chi tiết ở từng sắc thuế và hướng dẫn tại Nghị định, Thông tư.
Đồng thời, hộ phải:
- Tuân thủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ ở mức tương ứng với quy mô.
- Làm quen với việc ghi sổ, quản lý doanh thu – chi phí, không còn mô hình “thuế khoán ước tính” như trước.
2. Hai cách tính thuế chính trong dự thảo hướng dẫn hộ kê khai thuế 2026
Dự thảo lần 2 Nghị định hướng dẫn hộ kinh doanh kê khai thuế 2026 đang đề xuất cách tính thuế theo nhóm doanh thu, trong đó có điểm rất đáng chú ý:
2.1. Thuế GTGT: chỉ tính trên doanh thu
Với thuế giá trị gia tăng (GTGT), dự thảo đề xuất:
- Chỉ còn một phương pháp tính thuế GTGT đối với hộ/cá nhân kinh doanh: Thuế GTGT phải nộp = Doanh thu thực tế × thuế suất theo ngành nghề
- Doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống: miễn thuế GTGT.
Điều này khiến việc quản lý thuế GTGT của hộ kinh doanh trở nên đơn giản hơn về mặt công thức, nhưng đòi hỏi doanh thu ghi nhận phải trung thực, đầy đủ.
2.2. Thuế TNCN: phân nhóm doanh thu, có nơi được lựa chọn cách nộp
Dự thảo chia hộ kinh doanh thành 4 nhóm doanh thu, với cách tính thuế TNCN như sau:
- Nhóm 1 – Doanh thu ≤ 500 triệu/năm
→ Miễn thuế TNCN. - Nhóm 2 – Doanh thu trên 500 triệu đến 3 tỷ/năm
→ Có 2 cách nộp thuế TNCN, hộ được lựa chọn:- Theo lợi nhuận × 15%
- Lợi nhuận = Doanh thu – Chi phí hợp lý, có chứng từ.
- Theo doanh thu:
- Thuế TNCN = (Doanh thu – 500 triệu) × thuế suất theo ngành nghề (theo đề xuất của dự thảo).
- Theo lợi nhuận × 15%
- Nhóm 3 – Doanh thu trên 3 tỷ đến 50 tỷ/năm
→ Bắt buộc nộp theo lợi nhuận × 17%, không được chọn nộp theo doanh thu. - Nhóm 4 – Doanh thu trên 50 tỷ/năm
→ Nộp theo lợi nhuận × 20%.
Ngoài ra, dự thảo cũng đề xuất:
- Chỉ những hộ nộp thuế theo lợi nhuận mới phải quyết toán thuế năm.
- Hộ nộp theo doanh thu thì không phải quyết toán.
⚠️ Đây là nội dung đang ở giai đoạn dự thảo. Khi áp dụng thực tế, hộ kinh doanh cần đối chiếu với Nghị định và Thông tư đã ban hành chính thức tại thời điểm kê khai.
3. Nên chọn nộp thuế theo doanh thu hay theo lợi nhuận?
Với nhóm doanh thu trên 500 triệu đến 3 tỷ/năm, việc được lựa chọn giữa “nộp theo doanh thu” và “nộp theo lợi nhuận” là điểm quan trọng nhất. Một số tiêu chí tham khảo:
3.1. Tỷ lệ chi phí trên doanh thu
- Nếu chi phí thực tế thấp, biên lợi nhuận gộp cao:
- Nộp theo doanh thu sẽ đơn giản hơn về sổ sách, đặc biệt với hộ chưa quen kế toán chi tiết.
- Nếu chi phí thực tế rất lớn (nhập hàng nhiều, thuê mặt bằng lớn, nhiều nhân công…):
- Việc tính theo lợi nhuận có thể giúp giảm số thuế phải nộp, miễn là chi phí có đủ hóa đơn chứng từ hợp lệ.
3.2. Khả năng ghi sổ và lưu chứng từ
- Nộp theo doanh thu:
- Yêu cầu chính là ghi chép doanh thu đầy đủ, trung thực, ít nhấn mạnh vào chi phí.
- Nộp theo lợi nhuận:
- Phù hợp khi hộ có thể:
- Thu thập đủ hóa đơn, chứng từ chi phí
- Ghi chép sổ sách đều đặn, có thể nhờ kế toán dịch vụ hoặc sử dụng phần mềm.
- Phù hợp khi hộ có thể:
3.3. Mục tiêu dài hạn của hộ kinh doanh
Nếu bạn:
- Dự định mở rộng quy mô, hướng tới chuyển lên doanh nghiệp
- Muốn xây dựng hồ sơ tài chính minh bạch để làm việc với ngân hàng, đối tác lớn
… thì việc làm quen dần với tính thuế theo lợi nhuận, kèm sổ sách bài bản sẽ tạo nền tảng tốt hơn về lâu dài. Quan điểm này cũng được nhấn mạnh trong các bài phân tích về “bước ngoặt quản trị của hộ kinh doanh khi chuyển sang kê khai thuế”.
4. Hộ kinh doanh nên chuẩn bị gì trước khi lựa chọn cách nộp thuế?
Để tránh bị động, hộ kinh doanh có thể:
- Rà soát lại doanh thu 12 tháng gần nhất
- Ước lượng xem mình thuộc nhóm ≤500 triệu, 500 triệu–3 tỷ, hay cao hơn.
- Bắt đầu ghi chép doanh thu – chi phí ngay từ bây giờ
- Dù chưa đến mốc 1/1/2026, việc có dữ liệu quá khứ sẽ giúp so sánh: nếu giả sử nộp theo doanh thu thì bao nhiêu, nộp theo lợi nhuận thì ra sao.
- Chủ động xin hóa đơn, chứng từ cho các khoản chi lớn
- Đặc biệt là: nhập hàng, thuê mặt bằng, dịch vụ vận chuyển, marketing, công cụ dụng cụ, nhân công…
- Đây là điều kiện bắt buộc nếu muốn tối ưu thuế theo lợi nhuận.
- Sử dụng phần mềm quản lý hóa đơn & dữ liệu bán hàng Giải pháp như Sasuco giúp hộ kinh doanh:
- Phát hành, quản lý hóa đơn điện tử theo đúng quy định
- Tự động gom dữ liệu doanh thu, hỗ trợ xuất báo cáo phục vụ kê khai
- Hạn chế sai sót khi chuyển từ khoán sang kê khai, đặc biệt ở khâu đối chiếu doanh thu – hóa đơn – chứng từ.
5. Kết luận
- Từ 01/01/2026, thuế khoán chấm dứt, hộ kinh doanh chỉ còn một phương pháp tính thuế là kê khai.
- Trong khung kê khai đó, dự thảo Nghị định hướng dẫn cho thấy sẽ có cơ chế khác nhau tùy theo nhóm doanh thu, đặc biệt cho phép một số hộ lựa chọn giữa nộp theo doanh thu và nộp theo lợi nhuận.
- Việc lựa chọn phương thức nào không phải mẹo né thuế, mà là câu chuyện:
- Quản trị chi phí và doanh thu minh bạch
- Năng lực ghi sổ, lưu chứng từ
- Định hướng phát triển lâu dài của hộ kinh doanh.
Xem thêm
👉 Hạn chuyển đổi từ hộ khoán lên kê khai: hộ kinh doanh cần biết gì?
👉 Hộ kinh doanh ghi sổ thế nào theo chế độ kế toán 2026?
👉 Hộ kinh doanh có bắt buộc phải mở tài khoản ngân hàng cho hoạt động kinh doanh không?
👉 Các khoản chi dễ bị loại khi tính chi phí được trừ: Kế toán cần cảnh giác
Lưu ý quan trọng
Nội dung trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, được tổng hợp từ các nguồn pháp lý và tài liệu chuyên môn tại thời điểm biên soạn. Doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần đối chiếu với các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành hoặc trao đổi với kế toán/đơn vị tư vấn thuế/cơ quan thuế quản lý trực tiếp trước khi áp dụng vào trường hợp cụ thể.
SASUCO – Giải pháp hóa đơn tự động cho doanh nghiệp & hộ kinh doanh
Sasuco hỗ trợ phát hành, quản lý và lưu trữ hóa đơn điện tử, đồng bộ dữ liệu phục vụ kê khai thuế minh bạch, giảm sai sót và tiết kiệm thời gian cho kế toán trong bối cảnh chính sách thuế – kế toán liên tục thay đổi.
