Toàn cảnh chính sách thuế 2026 cho doanh nghiệp nhỏ & hộ kinh doanh

Từ năm 2026, hàng loạt luật, nghị định, thông tư mới về thuế và kế toán bắt đầu có hiệu lực. Thuế cơ sở 11 TP. Hà Nội đã tổng hợp trong Công văn 3186/TCS11-QLDN2, được Thư Viện Pháp Luật hệ thống lại trong bài “Toàn cảnh chính sách thuế mới áp dụng năm 2026”.

Trong bài viết này, chúng ta điểm lại những nội dung chính có tác động trực tiếp tới doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ, cá nhân kinh doanh.

1. Nhóm chính sách hỗ trợ DN nhỏ & hộ kinh doanh

Theo Nghị quyết 198/2025/QH15 và Nghị định 20/2026/NĐ-CP:

1.1. Miễn thuế TNDN 3 năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập

Doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 03 năm, tính từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.
Chính sách này không áp dụng cho một số trường hợp, như:
- Doanh nghiệp thành lập mới do sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi chủ sở hữu, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp.
- Doanh nghiệp mới mà người đại diện theo pháp luật/thành viên hợp danh/người góp vốn cao nhất đã từng giữ vị trí tương tự tại doanh nghiệp khác đang hoạt động hoặc vừa giải thể chưa đủ 12 tháng.

1.2. Hộ, cá nhân kinh doanh không còn “khoán thuế” từ 01/01/2026

Từ 01/01/2026, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh không còn áp dụng phương pháp khoán thuế.

1.3. Bãi bỏ lệ phí môn bài từ 01/01/2026

Lệ phí môn bài được bãi bỏ kể từ ngày 01/01/2026 theo nội dung Công văn 3186/TCS11-QLDN2.

2. Thuế thu nhập cá nhân và hộ kinh doanh: ngưỡng, thuế suất, giảm trừ gia cảnh

Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (có hiệu lực 01/7/2026; riêng thu nhập từ tiền lương, tiền công và thu nhập kinh doanh của cá nhân cư trú áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026):

2.1. Tăng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh

Mức doanh thu không phải nộp thuế TNCN của hộ, cá nhân kinh doanh tăng từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm.

2.2. Áp dụng thuế theo thu nhập thực tế với hộ, cá nhân kinh doanh trên 500 triệu

Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm được tính thuế trên thu nhập thực tế (doanh thu – chi phí), áp dụng thuế suất 15% hoặc 17% tùy trường hợp.

2.3. Biểu thuế mới và mức giảm trừ gia cảnh

Áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần 5 bậc cho thu nhập tiền lương, tiền công.
Tăng giảm trừ gia cảnh từ 01/01/2026:
- Cho bản thân người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm).
- Cho mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng.

3. Thuế GTGT: ngưỡng doanh thu 500 triệu và một số thay đổi

Theo Luật Thuế GTGT số 149/2025/QH15, Nghị định 174/2025/NĐ-CP và Nghị định 359/2025/NĐ-CP:

Tiếp tục thực hiện chính sách giảm thuế GTGT theo Nghị quyết 204/2025/QH15 đến hết ngày 31/12/2026 đối với một số nhóm hàng hóa, dịch vụ.
Tăng mức doanh thu chịu thuế GTGT của hộ, cá nhân kinh doanh lên 500 triệu đồng/năm.
Bổ sung quy định: doanh nghiệp, hợp tác xã mua sản phẩm nông – lâm – thủy sản chưa chế biến hoặc chỉ sơ chế thông thường để bán cho doanh nghiệp/hợp tác xã khác không phải kê khai, tính nộp thuế GTGT nhưng vẫn được khấu trừ thuế GTGT đầu vào.
Bãi bỏ một điều kiện về hoàn thuế: không còn yêu cầu người bán đã kê khai, nộp thuế GTGT đối với hóa đơn mà bên mua đề nghị hoàn.

4. Thuế tiêu thụ đặc biệt: bổ sung đồ uống có đường

Theo Luật Thuế TTĐB 2025 và Nghị định 360/2025/NĐ-CP:

Bổ sung đối tượng chịu thuế TTĐB đối với nước giải khát có hàm lượng đường trên 5g/100ml.
Điều chỉnh thuế suất TTĐB đối với một số mặt hàng khác theo phụ lục của nghị định.

5. Thuế thu nhập doanh nghiệp: 3 mức thuế suất và điều kiện thanh toán

Theo Luật Thuế TNDN 2025 (hiệu lực 01/10/2025, áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2025) và Nghị định 320/2025/NĐ-CP (hiệu lực 15/12/2025):

5.1. Mở rộng đối tượng nộp thuế TNDN

Bổ sung, làm rõ các đối tượng phải nộp thuế TNDN: doanh nghiệp thành lập theo Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, đơn vị sự nghiệp, hợp tác xã, tổ chức kinh tế theo Luật các tổ chức tín dụng…

5.2. Điều kiện chi phí được trừ với khoản thanh toán từ 5 triệu đồng

Các khoản mua hàng hóa, dịch vụ và các khoản thanh toán khác từng lần từ 5 triệu đồng trở lên, muốn được tính vào chi phí được trừ, phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt; chứng từ này tuân theo quy định pháp luật về thuế GTGT.

5.3. Áp dụng 3 mức thuế suất TNDN 15% – 17% – 20%

Áp dụng 03 mức thuế suất:
- 15%: doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng.
- 17%: doanh nghiệp có tổng doanh thu năm trên 3 tỷ đến không quá 50 tỷ đồng.
- 20%: áp dụng cho các trường hợp còn lại (trừ các đối tượng được ưu đãi thuế suất riêng).

6. Quản lý thuế và xử phạt vi phạm về thuế, hóa đơn

6.1. Luật Quản lý thuế 2025 và Nghị định 373/2025/NĐ-CP

Người nộp thuế thuộc diện khai thuế TNCN theo tháng nhưng đủ điều kiện khai thuế GTGT theo quý thì được lựa chọn khai thuế TNCN theo quý.
Trường hợp phải nộp lại hồ sơ khai thuế do thay đổi kỳ tính thuế, không bị xử phạt chậm nộp hồ sơ; hồ sơ nộp lại được coi là hồ sơ thay thế.

6.2. Nghị định 310/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế và hóa đơn

Bổ sung các trường hợp bất khả kháng trong xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn.
Bổ sung 03 trường hợp không xử phạt từng hành vi đối với tổ chức, cá nhân thực hiện nhiều hành vi vi phạm.
Sửa đổi quy định về mức xử phạt đối với hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm và hành vi không lập hóa đơn.

7. Chế độ kế toán và mục lục ngân sách nhà nước

7.1. Thông tư 99/2025/TT-BTC – chế độ kế toán doanh nghiệp

Thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC, hiệu lực từ 01/01/2026, áp dụng cho kỳ kế toán năm 2026.
Một số điểm mới:
- Đổi tên và bổ sung một số tài khoản kế toán, loại bỏ một số tài khoản cấp 2.
- Bổ sung nội dung về quản trị và kiểm soát nội bộ trong kế toán doanh nghiệp.
- Thay “Bảng cân đối kế toán” bằng “Báo cáo tình hình tài chính”.

7.2. Thông tư 152/2025/TT-BTC – kế toán hộ, cá nhân kinh doanh

Thông tư 152/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán áp dụng cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, có hiệu lực từ 01/01/2026, thay thế Thông tư 88/2021/TT-BTC.
Từ thời điểm này, hộ kinh doanh phải ghi sổ kế toán theo hướng dẫn tại Thông tư 152/2025/TT-BTC, phù hợp với phương pháp nộp thuế mà họ áp dụng.

7.3. Thông tư 130/2025/TT-BTC – hệ thống mục lục ngân sách nhà nước

Có hiệu lực từ 01/01/2026, sửa đổi, bổ sung mã Mục, Tiểu mục, Loại, Khoản để đáp ứng yêu cầu theo dõi, báo cáo các khoản chi ngân sách nhà nước theo Luật Ngân sách nhà nước 2025.

8. Doanh nghiệp nhỏ & hộ kinh doanh nên làm gì?

Từ các chính sách trên, có thể thấy:

Ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng/năm là mốc quan trọng với hộ, cá nhân kinh doanh trong cả TNCN và GTGT.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập được miễn thuế TNDN 3 năm, nhưng cần kiểm tra kỹ điều kiện để tránh trường hợp không thuộc diện ưu đãi.
Quy định về thanh toán không dùng tiền mặt từ 5 triệu trở lên gắn chặt giữa thuế TNDN và GTGT, ảnh hưởng trực tiếp tới việc chi phí có được trừ hay không.
Hộ kinh doanh phải ghi sổ kế toán và dần “tiệm cận” cách quản lý giống doanh nghiệp hơn.

Vì vậy, DN nhỏ và hộ kinh doanh nên:

Rà soát lại doanh thu, quy mô, mô hình hoạt động để xem mình đang ở “nhóm nào” theo các quy định mới.
Chuẩn hóa hóa đơn, chứng từ, phương thức thanh toán, đặc biệt với các khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên.
Tham khảo kế toán/đơn vị tư vấn thuế để cập nhật kịp thời các hướng dẫn chi tiết.

Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, doanh nghiệp nên đối chiếu với quy định hiện hành hoặc hỏi kế toán/thuế khi áp dụng thực tế.

Sasuco – Giải pháp hóa đơn tự động hỗ trợ doanh nghiệp quản lý hóa đơn, dữ liệu doanh thu và chuẩn bị số liệu cho kê khai thuế thuận tiện, minh bạch hơn.